KRYTERIA WYZNACZANIA PŁCI

Z przedstawionych powyżej rozważań wynika, że na płeć człowieka składa się szereg cech jego organizmu, znamionujących i warunkujących zdolność do wytwarzania komórek rozrodczych, to jest komórek jajowych w organizmie kobiecym lub plemników w organizmie męskim. Zalicza się do nich również zespół cech umożliwiających zapłodnienie, a także karmienie potomstwa. Na zespół tych cech składają się cztery zasadnicze czynniki różnicujące, które w sposób wieloraki są między sobą wzajemnie sprzężone i uwarunkowane: „płeć” chromosomalna, gonadal- na, hormonalna i psychiczna.

Pierwszym i, niestety, najczęściej przecenianym kryterium przynależności do płci żeńskiej czy męskiej jest określenie kariotypu, a więc składu chromosomalnego komórek ustroju. Badanie to można wykonać bezpośrednio przez oznaczenie chromosomów zarówno w jednej, jak i – w przypadkach złożonych – w kilku tkankach, w celu określenia ogólnej liczby chromosomów, ich charakteru, a przede wszystkim obecności i ilości chromosomów X i Y. Wiadomo, że determinacja płci męskiej związana jest z chromosomem Y, a co więcej – z krótkimi ramionami tego chromosomu. Metodą pośrednio badającą chromosomy płciowe, coraz częściej stosowaną w skriningowych badaniach wad rozwojowych, jest tak zwane oznaczenie chromatyny płciowej, którą od nazwiska jej odkrywcy nazywa się ciałkami Barra. Stanowi ją chromosom X – później replikujący DNA, co w okresie interkinezy uwidacznia się w postaci silnie barwiącej się grudki chromatyny, umiejscowionej najczęściej przy błonie jądrowej. Liczba ciałek Barra jest odpowiednikiem liczby chrom:somów X, pomniejszonej o 1. Oznacza to, że u normalnych kobiet z kariotypem 46,XX w badanych komórkach występuje jedno ciałko Barra, podczas gdy u kobiet z kariotypem 48,XXXX występują 3 ciałka Barra, Drugą pośrednią metodą oceny kariotypu jest określanie obecności tak zwanego „ciałka Y”, będącego intensywnie fluoryzującą akrydynową pochodną części ludzkiego metafazalnego chromosomu Y. W badanych komórkach ciałko to liczbowo związane jest z występującymi chromosomami Y i u zdrowych mężczyzn występuje jedno ciałko Y, a na przykład u mężczyzn z kariotypem 47,XYY obserwujemy dwa takie ciałka. Należy podkreślić, że pozostałe chromosomy człowieka również chłoną substancje fluoryzujące, jednak w stopniu mniejszym niż dystalne odcinki dłuższych ramion chromosomu Y, o czym należy pamiętać przy interpretacji określanej tą metodą liczby ciałek Y. Zarówno oznaczanie chromatyny płciowej, jak i ciałka Y jest wystarczające tylko u osób nie wykazujących odchyleń fenotypowych w stosunku do określonych tymi metodami chromosomów płciowych. W każdym innym przypadku obowiązującym i jedynym kryterium oceny zespołu czynników genetycznych jest badanie całego garnituru chromosomalne- go pochodzącego – w przypadkach bardziej złożonych – niejednokrotnie z różnych tkanek.

Dodaj Komentarz

Przeczytaj poprzedni wpis:
Geneza i racjonalizacja zakazu kazirodztwa

Kryminologia zajmuje się na ogół badaniem genezy samych przestępstw, a nie etiologią zakazów czynów karalnych. Inny kierunek poszukiwań naukowych obserwujemy...

Zamknij